قناری

سالهاست كه آبله پرندگان شناخته شده است. در ابتدا آنرا يك بيماري منحصر از ساير بيماريها مي دانستند. ملاحظه شده در پرندگاني كه به صورت گروهي در يك مكان نگهداري مي شوند بيماري بروز مي كند. آبله پرندگان شبيه آبله ساير پستانداران و انسان است . مانند آنها زخم هايي ايجاد مي كند ولي به انسان و ساير پستانداران سرايت نمي كند. شدت بيماري بر حسب نوع ميزبان متفاوت است. بعضي از آنها در نوع به خصوصي خطرناكتر هستند و در بعضي ديگر حتي قادر به ايجاد بيماري نيستند و يا اگر پرنده اي به آن مبتلا شود در آن امنيت ايجاد مي كند. تحريك و توليد آنتي بادي بستگي به نوع ويروس دارد. پرندگاني كه به بيماري مبتلا مي شوند ، پس از بهبودي ، امنيت دائمي كسب مي كنند. بعضي از انواع ، حتي به حالت خفيف بيماري مبتلا مي شوند و امنيت بر ضد يك يا چند نوع آبله پيدا مي كنند. مثلا نوع كبوتري ، هم كبوتر و هم قناري را از ابتلاي به آبله حفظ مي كند. ويروس قناري كه بيماري شديد با تلفات زياد در قناري توليد مي كند ، در كبوتر و ساير پرندگان بيماري شديدي ايجاد نمي كند و در مقابل امنيت بسيار خوبي در كبوتر و ساير طيور به وجود مي آورد.
علائم كلينيكي بيماري:
آبله ابتدا پوست و اعضا زير پوست سر و حفره هاي مربوطه را آلوده مي كند. .ويروس در سلولهاي پوست ، رشد نموده و تكثير مي شود. سپس آنها را تخريب كرده ، مي تركاند و در نتيجه ، ترشح لنف را تحريك مي كند. زخم هاي پوست متورم مي شوند و حالت طاول به خود مي گيرند كه به اندازه هاي مختلف و جدا از هم قرار مي گيرند. طاولها پر از مايع و مملو از ويروس مي باشند. پس از تركيدن تاول ها پوست روي آنها زرد رنگ و نكروتيك مي گردد. اين زخم ها در اثر آلودگي ثانويه متورم و شكل زگيل به خود مي گيرند و گاهي نيز زخم ها در اثر آلودگي باكتريها باعث نكروز مي گردد.
ترشحات چشمها ، پلكها را بهم مي چسباند و پرنده نابينا مي شود. گاهي نيز هجوم خون شديد در چشم بوجود مي آيد. تورم پلك چشم يك حالت پف كرده به چشم ميدهد و ترشحات صاف از چشم جاري ميگردد.
پلك سوم به طرف وسط چشم كشيده مي شود . به طوري كه نصف آن بسته به نظر ميرسد. پرهاي اطراف سر غالبا آلوده و كثيف مي شوند. اشتها كم و گاهي به كلي قطع ميگردد. با اين حال اشتها در بعضي از پرندگان طبيعي مي ماند. ولي در عرض چند روز ممكن است تمامي جمعيت پرنده ها در يك مكان نگهداري آلوده شوند. چشم آنهايي كه از همه زودتر مبتلا مي شوند داراي ترشحات غليظ و چركي است.
همچنين زخم هايي در نزديك بيني و منقار و ساير نواحي نرم توليد مي شود كه در كبوتر و قناري مشابه آنها در روي پا و گاهي بال نيز ايجاد مي شود. پس از اينكه پوست روي زخم ها افتاد ، جاي آنها باقي مي ماند. گاهي اين زخمها در دهان ، حنجره و قسمت هاي مخاطي ديده مي شود كه سفيد رنگ و متورم است. گاهي لايه هايي از سلولهاي مرده به وجود آمده و حالت ديفتريك به خود ميگيرد. سپس با انباشتگي و بهم پيوستگي سلولها مخاط ورق ورق مي شود و كنده شده و مي افتد و زير آنها نسوج تازه و قرمز رنگ نمايان ميگردد.
موقعي كه زخم آبله در حنجره ايجاد مي شود ، نفس كشيدن پرنده مشكل ميگردد. اغلب نفس نفس مي زند. اين حالت همزمان با ورود ويروس در خون ايجاد مي شود ولي اگر شدت ويروس و يا مقدار آن زياد باشد پرنده تلف ميگردد. اكثرا شدت ويروس زياد نيست و در نتيجه مرگ كمتر اتفاق مي افتد. در حالات شديد آبله در قناري ، ويروس در داخل سلول رشد كرده و تكثير مي شود. در نتيجه در نسوج داخل و همچنين در پوست و مخاطات ، ترشحاتي كه گاهي صاف و زماني خوني است بوجود مي آيد. در ضمن تورم ريه هم ديده مي شود.
معالجه و پيشگيري:
به طور كلي داروي اختصاصي براي معالجه بيماريهاي ويروسي وجود ندارد. پيشگيري به شكل واكسيناسيون ، بهترين روش كنترل بيماري است. برداشت زخم هاي پوستي و شتشو با جوش شيرين 5 درصد وبرداشت زخم هاي ديفتريك از مخاطات و ماليدن گلسيرين يده در محل زخم ، شتشوي چشم با يك تا 2 درصد نمك ، ماليدن آنتي بيوتيك هاي قوي به داخل چشم ، همچنين استفاده از پماد اكسي تتراسيكلين و يا كلراتتراسيكلين چشمي ، به بهبودي چشم كمك مي كند كه تا يك هفته ممكن است طول بكشد. اگر هجوم خون شديد باشد ، شتشو با چايي پر رنگ با دماي 40 درجه كمك خواهد كرد. بهترين روش پيشگيري ، مايه كوبي در كشاله بال با واكسن استيل است.
آبله غالبا در كشورهاي مناطق گرمسيري و معتدل بروز كرده و در كشورهاي سردسير تنها در فصل تابستان شايع و عمدتا به وسيله حشرات منتقل ميگردد. البته پرندگان وحشي نيز در گسترش بيماري نقش دارند. گرچه انتقال بيماري اغلب مستقيم صورت ميگيرد ولي گاهي در اثر غذاي آلوده نيز امكان سرايت بيماري وجود دارد.